Plantenwerkgroep

Dat natuurervaringen ook mogelijk zijn midden in de bebouwde kom, blijkt uit de vondst eind maart door Herman Thunnissen van de Plantenwergroep van het bedreigde plantje Heelbeen (Holosteum umbellatum). Het is verspreid in de bermen van de Rooseveltweg in Wageningen aangetroffen over een lengte van circa 300 m. Dit kleine, fraaie plantje valt bijna niet op tussen andere vroege bloeiers, met name Vroegeling. Bezoek aan een eerdere vindplaats in Wageningen leverden nog enkele tientallen exemplaren op. Enerzijds doet de oppervlakte waarover het voorkomt langs de Rooseveltweg vermoeden dat het hier reeds enkele jaren staat, anderzijds is het, gezien de groeiomstandigheden (open zandige bermen, vaak slechts een laagje open zand op een asfaltondergrond), onduidelijk waarom de plant in zo beperkte mate voorkomt.

De sterke achteruitgang van Heelbeen, is volgens de ecologische flora (Weeda e.al. deel1, 1985), grotendeels toe te schrijven aan de verdwijning van deze soort uit graanvelden. Voor de Tweede Wereldoorlog behoorde zij met Vroegeling, Klimop- en Handjes-ereprijs tot de kleine, vroeg bloeiende en in de voorzomer verdwijnende bewoners van wintergraanakkers op lemige zandgrond. Zware bemesting en gebruik van herbiciden hebben Heelbeen en Handjes-ereprijs uit de akkers verdreven. Dat ondanks de sterke afname van de oppervlakte wintergranen Vroegeling en Klimop-ereprijs zich ook daarbuiten uitstekend weten te handhaven kan niemand zijn ontgaan. Heelbeen en Handjes-ereprijs, daarentegen, zijn zeer sterk achteruitgegaan en weten nog maar moeizaam te overleven. Beide plantjes zijn op de rode lijst beland. Mogelijk spelen naast het beheer de kiemkracht en verspreiding van het zaad een rol. We zullen het plantje de komende jaren nauwgezet volgen. 

WAGENINGEN, Augustus 2005. De vondst van het zeldzame plantje heelbeen (Holosteum umbellatum) aan de Rooseveltweg in Wageningen heeft gevolgen voor de werkzaamheden voor de komst van de watergang in deze weg. De gemeente Wageningen heeft namelijk besloten maatregelen te nemen om de heelbeen te beschermen. "Het plantje bloeit in maart en daarna vormt het zaad",doceert gemeentevoorlichtster Corine Zegelaar. "Dat zaad wordt verzameld en dat willen we elders in Wageningen verspreiden in de hoop dat de heelbeen zich daar dan vestigt."
De gevolgen voor de werkzaamheden aan de Rooseveltsingel kunnen er volgens Zegelaar uit bestaan dat de aanpak van een stuk weg wordt uitgesteld tot na de bloeitijd van de heelbeen. "Ik kan op dit moment niet precies in detail treden, maar ik kan me voorstellen dat in
dergelijke gevallen eerst een ander stuk van de weg onder handen wordt genomen waar de plant niet voorkomt."
De heelbeen werd eind maart van dit jaar ontdekt door Herman Thunnissen, lid van de plantenwerkgroep van de KNNV (Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging). Heelbeen staat op de zogenoemde Rode Lijst. Op die lijst staan planten waarvan het verspreidingsgebied zo klein is of de achteruitgang zo groot, dat de soort in Nederland in zijn voortbestaan wordt bedreigd. Heelbeen wordt in Nederland op nog slechts 54 plaatsen aangetroffen. Na de vondst van Thunnissen hebben leden van de KNNV een schating gemaakt van het aantal heelbeenplanten in de berm van de Rooseveltweg. Ze komen tot een aantal van ongeveer vijfduizend. Officieel is heelbeen geen beschermde soort. Het voorkomen op de Rode Lijst betekent echter wel dat de overheid de taak heeft om zich in te zetten voor de bescherming van deze soort.

 

Zie voor de verdere lotgevallen van Heelbeen in Wageningen onder natuurbescherming.